پیشرفت علوم تجربی و تکنولوژی امروزی و تاثیر آن در زندگی ما به قدری آشکار است که نیاز به مثال نیست. اصلا همین سیستم جایگزین یاب معلم‌های انتاریو را هفته پیش با هم گفتیم که در طول مدت کوتاهی کار پیدا کردن معلم جایگزین با چه دقت و سرعتی سامان می‌یابد و با لمس یک تکه شیشه (تلفن)، معلمی که به هر دلیل نمی‌تواند سر‌کار برود اعلام می‌کند، و معلمی دیگر به جای او حضور می‌یابد و آب از آب تکان نمی‌خورد. نمونه‌ها و مصداق‌ها زیادند، اما‌ آنچه جالب است شتاب رشد علوم است. اگر در سده‌های پیشین تفاوت شیوه زندگی و ابزارهای مصرفی، هر بیست سی سال یکبار تغییر می‌کرد، اینک هر دو سه سال، همه چیز بقدری عوض می‌شود که گویا زندگی خیلی متفاوت شده است. به تلفن‌های موبایل ده سال پیش خود که ممکن است گوشه انباری پیدا کنیم همانطور نگاه می‌کنیم که‌ مادرمان به اتوی ذغالی خیره می‌شد. خوب حالا ببینیم این همه سرعت و تحول در زندگی ما از کجا آب می‌خورد؟! بله درست است از تدریس علوم در دبستان شروع می‌شود.
نگاهی به صفحه 19 سند آموزش علوم، چشم‌اندازی‌ کلی به دست می‌دهد. چهار دسته کلی از آموزش‌های ابتدایی علوم در پایه‌های اول تا هشتم، زیرسازی علوم: زیست‌شناسی، فیزیک، شیمی، و علوم فضا و زمین‌شناسی  برای سال‌های دبیرستان می‌باشد. البته نونهالان پیش‌دبستانی هم که اساس یادگیری‌شان بر مبنای جستجو و کشف (inquiry based learning) بنا شده است، یکی از خوش‌شانس‌ترین گروه‌ها می‌باشند. به یاری خدا یکی از هفته‌های آتی، با هم به کلاس پُر داستان پیش‌دبستانی خواهیم رفت.
پیش‌درآمد زیست‌شناسی، در دبستان، درک سیستم‌های زندگی است. برای پایه‌ریزی فیزیک، بچه‌ها با درک ساختارها و مکانیزم‌ها آشنا می‌شوند. فهم ماده و انرژی، دانش‌آموزان را به دنیای شیمی معرفی می‌کند. یادگیری راجع به زمین و سیستم‌های فضایی هم در سال‌های آینده، به علوم فضایی و زمین‌شناسی می‌رسد.
این که بچه‌ها چگونه با علوم آشنا می‌شوند و در دنیای علم، با چه روش‌هایی به کشف و یادگیری می‌پردازند هم بخشی از نوشته امروز است. معلم‌های پرحوصله دبستان، تا حد توان همه درس‌ها، مخصوصا علوم را، با آزمایش و کارهای عملی توام می‌کنند. اما از آنجا که تمام دبستان‌ها امکاناتی‌ از قبیل آزمایشگاه علوم تجربی ندارند، شرکت‌هایی به کمک می‌آیند که گویا آزمایشگاه متحرکند! یعنی ‌طبق درخواست معلم، خدمات تجربه علوم را به دانش‌آموزان ارایه می‌کنند و وسایل لازم را با خود به کلاسی که لازم است می‌برند و بعد از اتمام کار، آنها را برمی‌گردانند. این خدمات رایگان نیستند و خانواده‌ها هریک سهم خود را پرداخت می‌کنند. گاهی پیش می‌آید که فرد نیکوکاری بانی خیر می‌شود و هزینه این فعالیت علمی را پرداخت می‌کند. این روز کلی ذوق وشوق دارد و بچه‌ها ساعات خیلی خوبی را تجربه می‌کنند. شاید یک دلیلش هم حضور پدر و مادرهاست. داستان از این قرار است که‌ ابتدا معلم برای تدریس یک مبحث، مثلا آشنایی با‌ انرژی نور و صوت برای کلاس چهارم، درخواست می‌دهد. فرم ثبت نام به همراه‌ اطلاع‌رسانی روز و ساعت دقیق و میزان هزینه استفاده از این برنامه به خانه فرستاده می‌شود. تیم طراحان فعالیت‌های آموزشی علوم مربوط به آن شرکت، تعداد دانش‌آموزان را می‌پرسد و اعلام می‌کند به چند نیروی داوطلب نیاز هست. مثلا اگر بچه‌های کلاس بیست و چهار نفر باشند، شش گروه چهار نفری می‌شوند. به پنج یا شش فرد جهت همکاری نیاز هست. معلم، از میان والدین علاقمند به همکاری، چند نفر را انتخاب می‌کند و هماهنگی دقیق انجام می‌شود تا در روز برنامه، همه گروه‌ها دارای سرپرستی باشند. در روز موعود فردی از آن شرکت، به همراه‌ وسایل لازم برای آزمایش و آموزش، به کلاس می‌آید. او شش فعالیت علوم در رابطه با نور و صوت به همراه خود آورده است. از هر فعالیت چهار بسته (kit) تهیه کرده است. به هرکدام از والدین یک فعالیت (center) را می‌دهد و چهار بسته آزمایش را تحویل می‌دهد. چیدمان میزهای بچه ها، به شکل شش گروه چهار نفری تنظیم می‌شود. در مدت زمان اول (مثلا پانزده دقیقه) هر چهار دانش‌آموز مشغول یک فعالیت خواهند بود. سرپرست هر گروه تا آخر، همانجا می‌ماند. در پانزده دقیقه دوم، هرگروه چهار نفره با هم به میز فعالیت دیگری می‌روند. به این ترتیب ، بعد از شش برنامه‌ی پانزده دقیقه‌ای، یا شش بار جابجا شدن (rotation) همه بیست و چهار دانش‌آموز، به نوبت، از همه میزهای فعالیت، چیزی یادگرفته‌اند و امکان تماس با وسایل و انجام آزمایش علوم را داشته‌اند. در انتها بچه‌ها کلی علم آموخته‌اند و مسرورند از اینکه احساس یک دانشمند را تجربه کرده‌اند.‌ جالب توجه است که فعالیت‌ها طوری هوشمندانه طراحی شده‌اند که هم بسیار ساده هستند، هم بی‌خطر، و هم مفهوم را به خوبی منتقل می‌کنند. شاید برای ما هم جالب باشد که مثلا ببینیم چطور با استفاده از یک نی و دو بادکنک‌ می‌شود اثبات کرد هوا وزن دارد. باور کنید به امتحانش می‌ارزد. یک بادکنک خالی را به یک انتهای نی وصل کنید. بادکنک دیگری را، عین همان جنس و وزن، کمی باد کنید، گره بزنید، و به انتهای دیگر نی وصل کنید. حالا نقطه وسط نی را پیدا کنید و روی سر انگشت اشاره خود بگذارید. مثل ترازویی که منتظریم ببینیم توازن و تعادل برقرار می‌شود یا نه. به نی نگاه کنید. چه می‌بینید؟کدام طرف سنگین‌تراست؟
این بار اگر فرصت و علاقه داشتید که در کلاس فرزند دبستانی خود به یاری علم و دانش بشتابید، و معلم فرم مربوطه را به خانه فرستاد، درنگ جایز نیست،آب دستتان بود بنوشید، ولی بعد کمک به مدرسه را فراموش نکنید! حتی گاهی پدربزرگ‌ها و خاله‌ها و ... قبول زحمت می‌کنند. فرزندانمان کلی کیف می‌کنند و خاطره‌ای زیبا ساخته می‌شود. لطفا نوشته بعدی در ادامه مبحث سند علوم را هم بخوانید.