ایران استار: اگر  اخبار مربوط به ایران را دنبال می کنید حتما در چند وقت اخیر شنیده‌اید که مسئولان دولت جمهوری اسلامی طرحی با نام گشایش اقتصادی را مطرح کرده‌اند که سر و صدا و حواشی زیادی درباره آن ایجاد شده است. ابتدا این طرح به طور کلی و مبهم مطرح شد اما به تدریج پرده بر افتاد و مشخص شد که گشایش اقتصادی مد نظر دولت چیزی جز فروش نفت به مردم نیست اما آیا این طرح در عمل اجرایی است و آیا سود ادعا شده به مردم خواهد رسید؟
 
طرح فروش نفت به مردم چیست؟
حسن روحانی رئیس‌جمهوری ایران هفته گذشته به طور صریح گفت که در طرح گشایش اقتصادی فروش داخلی نفت و عرضه آن در بورس انرژی کلید خواهد خورد.
محمود واعظی، رئیس دفتر روحانی اطلاعات بیشتری درباره این طرح داد و گفت: «ما می‌خواهیم این امکان را برای مردم به وجود بیاوریم تا افراد بتوانند به اندازه توان خود از یک تا ۱۰۰ هزار بشکه نفت بخرند و با سازوکاری که آماده می‌شود، اطمینان داده می‌شود که از آنچه سود بانک است، کمتر نمی‌شود. ما نمی‌خواهیم اگر مردم در این طرح سرمایه‌گذاری می‌کنند و قیمت نفت به زیر قیمت امروز مثلا به بشکه‌ای حدود ۳۰ دلار کاهش یافت، ضرر کنند. برای همین هم پیش‌بینی کردیم بر اساس نرخ سود بانکی مثلا ۱۷ تا ۱۸ درصد سالانه باشد که مابه التفاوت آن را شرکت نفت ایران تامین می‌کند.»
براساس اطلاعات منتشر شده در این طرح  با هماهنگی وزارت نفت، بانک مرکزی و بازار سرمایه قرار است اوراق سلف نفتی به میزان یک میلیون بشکه و حداکثر پنج میلیون بشکه نفت خام به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار به صورت ریالی و ارزی (بر مبنای واحد پولی دلار) منتشر شود.
پیشتر در سال ۱۳۹۱ و در دولت محمود احمدی نژاد پس از فشار بی‌سابقه برای فروش نفت ایران، طرح اوراق سلف نفتی با سود حداقل ۸۰ درصدی در قرارداد ریالی و سود حداقل ۳۰ درصدی در قرارداد دلاری مطرح شده بود.
در بازار سرمایه شامل بورس سهام، بورس انرژی و بورس کالا انواع ابزارهای مالی و مشتقه شامل اوراق سلف، اوراق مشارکت، گواهی سپرده، صندوق‌های کالایی قابل معامله و صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله عرضه و خرید و فروش می‌شود.
منظور از اوراق سلف نفتی در واقع قراردادی است که بر اساس آن شرکت ملی نفت ایران یا شرکت‌های تابعه، مقدار معینی نفت خام را بر اساس مشخصات قرارداد سلف، در برابر بهای نقد، به فروش می‌ رساند تا در سررسید مشخص به خریدار تحویل دهد.
البته خریدار سلف نفت می‌‌تواند قبل از سررسید، بر اساس قرارداد سلف دیگری، مقدار معینی نفت خام به صورت کلی به خریدار جدید بفروشد و او را به شرکت ملی نفت ایران جهت دریافت نفت خام یا تسویه نقدی حواله دهد. به این نوع قرارداد سلف موازی می‌‌گویند.
 به هرحال به نظر می رسد هدف اصلی دولت از این طرح تامین نقدینگی مورد نیاز خودش استو
 
چالش‌های فروش نفت به مردم
اول از همه باید بدانید که موعد سررسید در نظر گرفته شده در این طرح برای دادن پول فروش نفت به مردم تا سه سال است و  طرح با این فرض اجرا می‌شود که تا آن زمان تحریم‌ها کم شده یا از میان رفته است. این به آن معناست که جمهوری اسلامی برای اجرای این طرح روی شکست ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ ریاست جمهوری حساب ویژه باز کرده چرا که با تدوام حضور او در کاخ سفید امکان کمرنگ شدن تحریم‎ها بعید است. منتقدان اما می‌گویند حتی با شکست ترامپ هم شاید نتوان به از میان رفتن کامل تحریم‌ها خوشبین بود.  
دوم اینکه سود وعده شده در طرح برای سرمایه گذاران در موعد سررسید به شدت به قیمت روز نفت بستگی دارد که باید توسط دولت بعدی پرداخت شود و از این جهت شاید فشار کمرشکنی برای آن دولت ایجاد کند.
سوم اینکه در طرح ایرانی فروش اوراق سلف نفتی بر خلاف نمونه‎های موجود خارج از ایران، فروشنده و بازار هر دو دولت و حاکمیت هستند و این یکسان بودن تضمین‌های این داد و ستد را سست می‌کند. دولت یا حاکمیت می تواند به هر بهانه موجه یا غیر موجهی در هر زمانی شرایط اولیه معامله را برهم بزند یا آن را تغییر دهد.
 به هرحال با اجرای این طرح  در کنار فروش سهام شرکت‌های دولتی و بازی با قیمت ارز قرار است کسری بودجه بی‌سابقه دولت تامین شود. حالا باید منتظر ماند و دید سیاست از جیب مردم به جیب دولت برای تامین نقدینگی چه عاقبتی خواهد داشت و بازندگان و برندگان آن چه کسانی خواهند بود.