history-akhtari-vivorol-becka

دکتر رضا مرادی غیاث‌آبادی در طی مقاله‌ای از کارهای ترجمه شده باجا‌کو‌ یاد کرده

شرق شناسی -86
باجا‌کو‌ ویورل رومانیائی(Bageacu,Viorol) خاورشناس، ایران‌شناس و اهل کشور رومانی‌ در سال 1936در شهر جورجیو در ساحل‌ رود دانوب‌ به دنیا آمد. در دانشگاه مسکو زبان فارسی آموخت و از همان دانشگاه‌ در همان رشته فوق لیسانس گرفت‌. وی با گذرانیدن پایان‌نامه خود با عنوان "اسم صوت و اسم ندا در زبان‌های ایران معاصر"‌ این بار از دانشگاه بخارست‌ درجه دکتری اخذ نمود و استادی زبان فارسی در دانشگاه بخارست را به عهده او گذاردند‌. با‌جا‌کو در طول زندگانی علمی خود‌ همواره در شناساندن ایران وادبیات فارسی به مردم رومانی کوشش داشت. وی همچنین‌ با ارسال و چاپ‌ مقالاتی‌ در مجله‌های ادبی ایران سعی در شناساندن رابطه فرهنگی و تاریخی بین ایران و رومانی داشته است. (1)
دکتر رضا مرادی غیاث‌آبادی در طی مقاله‌ای از کارهای ترجمه شده باجا‌کو‌ یاد کرده و نوشته‌اند که‌: آشنائی ایرانیان با آثار تاریخی رومانی بیش از همه مدیون ترجمه‌های ویورل باجاکو دانشمند معاصر، استاد زبان فارسی‌ و ایران‌شناس نامی رومانیائی است. او یک بار مقاله "فردوسی در فرهنگ رومانی" را به کنگره جهانی بزرگداشت‌ فردوسی(‌دانشگاه تهران،1369) عرضه داشت، در حالی که‌ پیش از آن نیز‌ مقاله‌ای از او با نام "ایران در نخستین‌ کتاب‌های جغرافیائی‌ رومانی" (‌ترجمه محمد علی صوتی‌) در شماره بهار سال 1358 مجله آینده منتشر شده بود‌. همچنین در سال 1370 کتابی از دکتر باجا‌کو‌‌ در تهران منتشر شد که با نام "یافته‌های ایران‌شناسی در رومانی" در بر دارنده‌ پانزده گفتار کوتاه‌ در این زمینه بود‌. به موجب تحقیقات‌ دکتر باجا‌کو در کتاب تاریخ کهن رومانی به نام "رویداد‌نگاری" از "موکسالیه"تالیف شده در سده شانزدهم میلادی در رومانی‌ گزارشاتی از کورش و داریوش و خشایارشاه‌ و موضوع آزادی‌ یهو‌دیان اسیر در بابل توسط کورش کبیر‌ و شاهان‌ اشکانی و خاندان رستم و زال و لشگر‌کشی داریوش هخامنشی به ماورای رود‌ دانوب برای تعقیب سکائیان باختری سخن رفته است.(2).
نظری اجمالی به آثار ایران‌شناسی باجاکو:
1- پادشاه و وزیر (ترجمه، همکاری، مقدمه و یادداشت‌ها‌)‌ این اثر گلچینی از کتاب‌های صبحی مهتدی، کوهی کرمانی، جلال‌آل‌احمد و امیر قلی امینی‌ می‌باشد که در سال 1971 چاپ شده است‌.
‌2- ترجمه "بوعلی دانا" شامل دو افسانه محلی‌ در‌باره ابن‌سینا‌ (از صبحی مهتدی‌) چاپ بخارست 1967.
3-"گزیده ادبیات فارسی" نثر فارسی معاصر‌ چاپ بخارست ترجمه شده به فارسی توسط محمد علی صوتی‌ چاپ در مجله هنر و مردم شماره 138 سال 12صص32-39.
4- "امثال و حِکُمِ فارسی" همراه با گزیده اشعار فارسی از آغاز تا جامی، با مقدمه و شرح حال شعراء, بخارست، انتشارات‌ آلبا تروس،1983‌.
5- "‌فرهنگ اصطلاحات فارسی به رومانی" بخارست، انتشارات دانشگاه بخارست چاپ 1987. تبادلات ادبی رومانی و ایران چاپ 1970 که این مقاله به فارسی ترجمه وچاپ شده است‌.
6- ششصد و پنجاهمین سال تولد حافظ چاپ اکتبر 1970.
7- افسانه‌های ایرانی‌ بخارست 1970ترجمه.
8- بیرونی چاپ بخارست 1973.
9- راست و ناراست‌ (ترجمه‌)بخارست 1973.
10- نخستین‌ شاعران ایرانی (از رودکی تا ابن سینا‌) بخارست 1973.
11- یافته‌های ایران‌شناسی‌ در رومانی‌ با مقدمه محمدعلی صوتی‌ تهران‌ نشر تاریخ ایران 1370.
12- ایران در نخستین کتاب‌های جغرافیائی رومانی‌ که توسط محمد علی صوتی به فارسی ترجمه شده و در مجله آینده سال 5 ش 1-2-3 در سال 1358 در تهران چا‌پ شده است‌.
13-‌ شخصیت کوروش کبیر‌ در منظومه‌ای به زبان رومانیائی‌ سروده شده در سال 1838 که توسط محمد علی صوتی ترجمه شده و در مجله گوهر مراد سال 1355 ش 41‌ چاپ گردیده است‌.
14- ارتباط اوزون حسن با اشتفن کبیر‌ فرمانفرمای مولداوی‌ چاپ شده در مجله ادبیات و علوم انسانی‌ دانشگاه تهران سال 22 پائیز و زمستان سال 1354 ش 3-4(پیاپی 90-91) در تهران‌.
15- زین قند پارسی، مجموعه مقالات، ترجمه به زبان فارسی‌ از ضیاءالدین سجادی، حسن حاج سید جوادی و ابوالفتح حکیمیان‌ منتشره از سوی سازمان چاپ و انتشارات‌ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،1385 تهران .16-"‌فردوسی در فرهنگ رومانی" عرضه شده به کنگره جهانی بزرگداشت فردوسی(دانشگاه فردوسی1369) و بسیاری مقالات دیگرکه ذکر آنها موجب تطویل کلام است‌.
 
یرژی بچکا (Yerzi Becka) در 16 ماه اکتبر 1915در شهر پراگ‌ چکواسلواکی‌ به دنیا آمد. پس از تحصیلات مقدماتی‌ در سال 1945از دانشکده حقوق دانشگاه شارل پراگ فارغ‌التحصیل شد‌. سپس در دانشکده فلسفه زیر نظر یان‌ریپکا و سایر اساتید به آموختن زبان‌های فارسی، عربی و ترکی و تاریخ خاور‌میانه‌ پرداخت‌. درسال 1954 با ارائه پایان‌نامه خود با عنوان "مرگ سودخور، نوشته، صدرالدین‌ عینی"- دورنمای‌ جامعه آسیای میانه‌ در پایان سده نوزدهم و آغاز سده بیستم-‌ به اخذ درجه دکتری نائل آمد. در سال 1960با ارائه رساله‌ای تحت عنوان "تاریخ ادبیات تاجیک از سده شانزدهم‌ تا عصر حاضر" موفق به دریافت درجه علمی گردید ودر ضمن تحصیل به عنوان مدرس از 1947تا 1952 در دانشکده فلسفه شارل‌ مشغول کار شد. در سال 1952به ریاست کتابخانه و پژوهشگر‌ انستیتوی شرق‌شناسی آکادمی‌ علوم‌ چکوسلواکی‌ برگزیده شد. تا در سال 1956تا 1963 سردبیر ماهنامه "شرق جدید" به زبان چکی‌ بود‌. درسال 1963به عضویت‌ افتخاری انستیتوی زبان‌شناسی افغانستان در‌آمد.
در سال 1964 در کنفرانس پانصدمین سال تولد عبدالرحمان جامی در شهر دوشنبه شرکت نمود.
در سال 1966 در کنگره ایران‌شناسی در تهران به ایران آمد و دوباره در سال 1971در کنفرانس ایران‌شناسی در شیراز‌ حاضر شد.
در سال 1972در کنفرانس آسیای میانه در عشق‌آباد و در سال 1975 در کنفرانس هزار و یکصدمین سالگرد تولد ابو‌نصر فارابی در شهر آلما آتا و در سال 1978در کنگره بین‌المللی ناصر خسرو (آوریل) و در جشن صدمین سال صدرالدین عینی (درماه ژوئن‌ در شهر دوشنبه‌) شرکت نمود‌. این خاور‌شناس اهل پراگ‌ بسیاری از آثار‌ عبید زاکانی، جلال‌الدین مولوی، صدرالدین عینی، میرزا تورسون‌زاده، لاهوتی کرمانشاهی، صادق هدایت، بزرگ علوی‌ و غیره را از زبان فارسی و دری و تاجیکی که لهجه‌های افغانی و تاجیکستانی فارسی هستند به زبان چک ترجمه کرده و در نشریه‌های چک زبان به چاپ رسانیده است و در ضمن در سلب 1958 در حال ‌مطالعه و تحقیق در جمهوری تاجیکستان بوده است‌ و در سال 1960در کنگره شرق‌شناسان در مسکو‌ هم حاضر و فعال بوده است‌. (3).
خانم دکتر مریم میر‌احمدی در کتاب تاریخ تحولات ایران‌شناسی در دوران اسلامی‌ مطلب کوتاهی در باره این خاورشنا‌س دارد که می‌نویسد‌: یرژی (ییری‌) بچکا‌ از ایران‌شناسانی است‌ که شاعران و نویسندگان زبان فارسی در افغانستان و تاجیکستان را‌ مورد پژوهش قرار داده است و روند تاریخی ادبیات فارسی را در ایران وتاجیکستان (و افغانستان‌) پی می‌گیرد‌. کتاب ادبیات فارسی در تاجیکستان‌ از جمله تحقیقات‌ بچکا در‌باره ادبیات ایران‌ از زمان‌ رودکی تا عصر حاضر است که توسط هجران دوست- عبادیان‌ به زبان فارسی ترجمه‌ و در تهران از سوی مرکز مطالعات و تحقیقات بین‌المللی‌ در سال 1372 شمسی‌ چاپ و منتشر شده است‌. بچکا همچنین پژوهشی در‌باره صدرالدین عینی‌ دارد که رساله دکترایش بوده و بعدا به صورت کتاب مستقلی طبع ونشر شده است‌. یکی از تحقیقات‌ جالب‌ او تفحص د‌ر‌باره "مکاتب اسلامی در آسیای مرکزی" است که در شماره 5-6 مجله شرق نو در شهر پراگ چاپ شده است (سال 1966-1967).(4).
‌نگاهی به بعضی از آثار ایرانشناسی بچکا:
1- صدر‌الدین عینی‌ چاپ در مجله شرق جدید‌ 1954.
2- تاریخ نوین ادبیات فارسی چاپ 1958.
‌3- تاریخ ادبیات ایران (باهمکاری‌) چاپ 1959. 3- مرگ سودخور‌ اثر صدرالدین عینی چاپ 1966.
4-‌ یان ریپکا‌ ایران‌شناس و ترک شناس‌ چکواسلواکی چاپ دسامبر 1968 که توسط محمد وحید دستگردی‌ به فارسی ترجمه و در مجله ارمغان سال دهم 1348صص545-553 منتشرشده است‌.
5- ایران‌شناسی در چکواسلواکی‌ چاپ 1974.
6- نظامی گنجوی‌ در چکواسلواکی‌ ویان ریپکا چاپ 1993.
7- آثار دانشمندان‌ چکواسلواکی‌ در‌باره ادبیات فارسی تاجیکی چاپ شده در مجله شرق سرخ‌ دوشنبه 1957 به خط تاجیکی‌.
8- 700سال‌ گلستان سعدی‌ چاپ 1958.
9- دو داستان انتقادی‌ در ادبیات‌ ایرانی و تاجیک‌. حاجی آقا به قلم صادق هدایت‌ و مرگ سودخور‌ به قلم صدر‌الدین عینی‌ چاپ شده در مجله شرق‌شناسی 1970‌.
10-‌ تاریخچه فعالیت‌های ایران‌شناسی‌ در چکواسلواکی‌ مجله آیندگان‌ تهران  1338‌‌.
‌11- آربری آرتور جان " مقدمه‌ای‌ بر ادبیات فارسی" مجله راهنمای کتاب تهران 1349 شماره 13سال 1339‌. 12-‌ جهان ایران‌شناسی‌ تالیف شجاع‌الدین شفاء تهران 1338 ارمغان‌ شماره 30 سال 1350 ص125-217.
13- صادق هدایت و چکواسلواکی، به مناسبت هشتادوپنجمین‌ سال‌ تولد نزیسته‌اش‌. ترجمه فارسی توسط محمود عبادیان، مجله چیستا‌. تیر ومرداد تهران  1369ش 59-60‌.
14- خدا‌حافظی با اوتارکلیما‌ ایران‌شناس چکاسلواکی، ترجمه محمود عبادیان‌ مجله چیستا‌ تهران‌ مهر 1368 ش 61.
15-‌ پروفسور‌ یان ریپکا ایران‌شناس چکواسلواکی ترجمه فارسی محمد‌ وحید دستگردی‌ تهران‌ مجله ارمغان‌ دوره 38 دی ماه 1348 ش 10‌.
‌16- سمک عیار، رمان عامیانه‌ مترجم‌ محمود عبادیان مجله‌ ادبیات و علوم انسانی‌ دانشگاه تهران‌ شهریور 1373ش‌.
‌17-‌ فرهنگ فارسی- چکی‌ مترجم محمد‌ حسنی‌ و مهدی مشکوة‌الدینی‌ چاپ تهران 1383 از انتشارات‌ مرکز‌ تحقیقات و مطالعات بین‌المللی الهدی.
18- تفحص در‌باره مکاتب اسلامی در آسیای مرکزی‌ چاپ شده در سال 1966-67 در ش 5-6 مجله شرق نو در شهر پراگ.
19 -‌ ادبیات فارسی در تاجیکستان‌ از زمان رودکی تا عصر حاضر‌. ترجمه هجران دوست وعبادیان‌ چاپ مرکز تحقیقات و مطالعات بین‌المللی الهدی چاپ تهران 1372. و بسیاری‌ کتب ومقالات در باره افغانستان و تاجیکستان که ذکر آنها در اینجا موجب تطویل کلام است‌.
‌منابع وماخذ‌:
1- فرهنگ خاورشناسان جلد دوم ص 41 تالیف گروه مؤلفان و مترجمان‌ چاپ تهران 1382 از انتشارات پژوهشگاه‌ علوم انسانی‌ و مطالعات فرهنگی‌.
2- کوروش در تاریخ نامه‌های سنتی رومانیائی‌ از دکتر رضا مرادی غیاث‌آبادی (از رایانه‌).
3- فرهنگ خاورشناسان‌ جلد دوم ص 158-164.
4-‌ دکتر مریم میر‌احمدی‌: تاریخ تحولات ایران‌شناسی‌ در دوران اسلامی‌ ص116 چاپ تهران 1395 از انتشارات‌ طهوری.

Category: Articles

Sub-Category: History

Date: 2 هفته 3 ساعت قبل

For Country: Canada

Happened at: Canada

Share this with: ارسال این مطلب به